یکی از نگرانیهای رایج افراد هنگام ورود به منزل، انتقال باکتریها و ویروسها از لباسها به مبلمان، تخت خواب و سایر وسایل تمیز خانه است. این نگرانی بهویژه در زمان شیوع بیماریهای واگیردار مانند کرونا و آنفولانزا بیشتر میشود. استفاده از روشهای ضدعفونی کنندگی برای از بین بردن باکتریها و ویروسها در چنین شرایطی اهمیت زیادی دارد. توجه به دمای نابودی باکتریها و ویروسها و استفاده از دمای بالا برای حذف این میکروارگانیسمهای مضر میتواند تأثیر بسیار زیادی بر سلامت جامعه داشته باشد. در ادامه مقاله قصد داریم بهترین دمای نابودی باکتریها و ویروسها را بررسی کنیم.
خطرات باکتریها و ویروسها روی سطوح و لباسها
باکتریها و ویروسها میتوانند از طریق تماس مستقیم با افراد آلوده، محیطهای عمومی یا حتی از طریق هوا روی لباسها منتقل شوند. این عوامل بیماریزا میتوانند از راه تنفس یا تماس پوست با لباس آلوده به بدن منتقل شوند و باعث انتقال بیماریهای مختلف گردند. استفاده از دمای ضدعفونی سطوح و لباسها، بهترین راه برای جلوگیری از انتقال باکتریها و ویروسها به بدن و سیستم تنفسی است. بهویژه در ایامی که خطر ابتلا به بیماریهای واگیردار چندین برابر میشود، حتما باید از روشهای ضدعفونی کنندگی استفاده کرد.
آیا دمای بالا باعث نابودی باکتریها و ویروسها روی لباسها میشود؟
برای ضدعفونی کردن سطوح، لباسها، پارچهها و غیره، همیشه نیازی به استفاده از مواد شیمیایی نیست. گاهی یک بخار بخارشوی یا آب داغ هنگام شستشو میتواند باکتریها و ویروسها را از بین ببرد. حرارت بالا باعث تخریب ساختار پروتئینی میکروبها، از جمله باکتریها و ویروسها میشود. زمانی که دمای بالا به سطح منتقل میشود، پروتئینهای باکتری و ویروسها از بین رفته و عملکرد آنها مختل میشود. بهویژه دمای بالا میتواند تأثیر زیادی بر ساختار RNA و DNA ویروسها داشته باشد و از تکثیر و رشد آنها روی سطوح و بدن جلوگیری کند.
دمای نابودی باکتری و ویروس، دمایی است که در آن ساختار پروتئینی ویروسها و باکتریها از بین میرود و دیگر امکان تکثیر آنها وجود ندارد. معمولا این دمای بالای 60 درجه سانتی گراد تعیین میشود.
دمای نابودی باکتریها و ویروسها چقدر است؟
ساختار پروتئینی هر یک از باکتریها و ویروسها با یکدیگر متفاوت است. هرچه پوشش باکتری و ویروس دوام بیشتری داشته باشد، نابودی آنها حتی با دمای بالا نیز دشوارتر میشود. بهطور کلی، ویروسها سختتر از باکتریها در دماهای بالا از بین میروند. برای مثال، اگر بخشی از باکتریها در دمای 40 تا 60 درجه سانتیگراد از بین بروند، همچنان بخش زیادی از ویروسها ماندگار خواهند ماند. در جدول زیر، بهترین دمای نابودی باکتریها و ویروسها را مشاهده میکنید.
| دما (درجه سانتی گراد) | تاثیر بر باکتریها | تاثیر بر ویروسها |
| 30-40°C | موثر نیست | موثر نیست |
| 40-60°C | از بین بردن تعداد زیادی باکتریها | موثر است |
| 60-90°C | نابودی بیشتر باکتریها | نابودی بیشتر ویروسها |
| 90°C و بالاتر | نابودی کامل باکتریها و ویروسها | نابودی کامل ویروسها |
دمای نابودی برای حذف میکروبها با ترکیب مواد شوینده
آب داغ بالاتر از 40 درجه سانتیگراد باعث افزایش فعالیت آنزیمها در مواد شوینده شما میشود و به از بین بردن پاتوژنها بهطور موثرتر کمک میکند. مراکز کنترل و پیشگیری از بیماریها (CDC) شستشو در دمای 60 درجه سانتیگراد را برای حذف عمومی میکروبها و 71 درجه سانتیگراد را برای نابودی میکروبهای مقاوم مانند قارچها و برخی از اسپورههای باکتری توصیه میکنند. پس از شستشو میتوان با کمک اتو بخارگر، میکروبها و ویروسهای باقی مانده را حذف کرد.
| دمای آب | میزان اثربخشی در حذف میکروبها | توصیه شده برای |
| سرد (15-27°C) | کاهش 60-70% | لباسهای روزمره |
| گرم (27-40°C) | کاهش 75-85% | اقلام با آلودگی متوسط |
| داغ (40-60°C) | کاهش 85-95% | ضدعفونی عمومی |
| بسیار داغ (60°C+) | کاهش 95-99% | اقلام پزشکی، لباسهای بیمار |
چگونه از دمای ضد عفونی برای نابودی باکتری و ویروس استفاده کنیم؟
حرارت بالا برای ضد عفونی کردن سطوح، لباس و وسایل مختلف کاربرد دارد. به خصوص در مواردی که امکان استفاده از مواد ضد عفونی کننده وجود نداشته باشد، میتوان از دمای بالا برای ضد عفونی استفاده کرد. تنظیم درجه حرارت و اطمینان از انتقال این دما به سطوح مورد نظر، برای حذف باکتریها و ویروسها مهم هستند. به علاوه، باید مطمئن شد که روش انتخاب شده برای ضد عفونی کردن سطوح با دمای بالا، باعث آسیب به آنها نمیشود. در مجموع روشهای زیر برای استفاده از دمای نابودی باکتری و ویروس کارآمد هستند:
استفاده از حرارت بالا برای ضد عفونی کردن لباس و سطوح با کمک بخارشوی، شستشو با آب داغ و بخاردهی با حرارت بالا امکان پذیر است تا بتوان ویروسها و باکتریها را از بین برد.
شستشوی لباسها با آب داغ
شستشوی لباسها با آب داغ یکی از بهترین روشها برای از بین بردن میکروبها است. برای این کار بهتر است دمای آب به حداقل 60 درجه سانتی گراد برسد. هر چقدر بافت لباس نازکتر باشد، مواد شوینده و آب داغ بهتر به داخل آن نفوذ میکنند و ضد عفونی کردن آن سادهتر است؛ اما لباسهایی با الیاف و پارچههای ضخیمتر مانند پشمی، دیرتر ضد عفونی میشوند و حتی ممکن است دمای بالا برای آنها مفید نباشد. در مجموع شستشوی لباسها با آب داغ، همیشه امکانپذیر نیست.
استفاده از بخار
بخار یکی از روشهای موثر ضدعفونی است. بخار قادر است به عمق الیاف لباسها نفوذ کرده و باکتریها و ویروسها را نابود کند. بسیاری از بخارگرهای دستی امروزی میتوانند دماهای بالایی تولید کنند که برای نابودی میکروبها و ویروسها مفید هستند. بخار نه تنها برای ضد عفونی کردن لباسها، بلکه برای ضدعفونی کردن سطوح خانه، شرکت و … نیز مناسب هستند. در این شرایط میتوان از بخارشوی برای سطوح مختلف استفاده کرد.
استفاده از دستگاههای اتوکشی با دمای بالا
یکی دیگر از بهترین راهها برای استفاده از دمای ضد عفونی، اتو کشیدن لباسها و پارچههای مختلف است. دستگاههای اتوبخار، با قدرت بسیار بالایی محصولات پارچهای را اتوکشی میکنند و باعث از بین بردن چین و چروکها با حرارت بالا و تماس مستقیم اتو میشوند. میتوان با اتو کردن پرده، لباس و سایر محصولات، مطمئن شد که باکتریها و ویروسها از بین رفتهاند.
سخن پایانی
دمای نابودی باکتری و ویروسها معمولا بالای 60 درجه سانتی گراد در نظر گرفته میشود. مگر اینکه ویروس و باکتری مقاومت بالایی در برابر درجه حرارتهای بالا داشته باشند و در این شرایط نیاز به استفاده از درجه حرارتهای بالاتر باشد. در این مقاله سعی کردیم نکات کلیدی برای استفاده از حرارت بالا جهت ضد عفونی کردن سطوح به شما ارائه کنیم. حالا نوبت شماست که با خرید بخارشوی و یا اتوبخار، شروع به ضد عفونی کردن سطوح و لباسهای خودتان کنید.